Novi ciklus razvoja inovacionog ekosistema: Fokus na skaliranje startapa i privatni kapital
Na panelu posvećenom budućnosti domaćeg startap ekosistema ocenjeno je da Srbija ulazi u novu fazu razvoja inovacionog sistema, u trenutku kada se završava prethodni strateški ciklus i započinje rad na novoj Strategiji razvoja do 2030. godine. U fokusu diskusije bili su održivost ekosistema, komercijalizacija inovacija, veće uključivanje privatnog kapitala i jačanje saradnje nauke i privrede.
Predstavljeni podaci pokazuju da Srbija danas ima između 750 i 800 startapa, čime je gotovo dostignut cilj prethodne strategije. Ipak, kao ključni izazov izdvojeno je skaliranje kompanija, budući da se više od 76% startapa i dalje nalazi u ranim fazama razvoja, dok svega 4,1% uspeva da dođe do Series A i B faze finansiranja.
Govoreći o finansiranju ekosistema, istaknuto je da se domaći startapi i dalje dominantno oslanjaju na grantove, dok je prisustvo VC fondova i privatnih investitora ograničeno. Kao prioritet za naredni period navedeni su razvoj alternativnih izvora kapitala, veće uključivanje privatnih investitora i prelazak sa grantno orijentisanog modela ka tržišno održivim kompanijama.
Poseban fokus bio je na unapređenju regulatornog i poslovnog okruženja. Istaknuto je da su kroz StarTech program i „Sivu knjigu inovacija” pokrenute brojne inicijative za uklanjanje administrativnih prepreka, uključujući mogućnost naplate usluga u stranoj valuti za onlajn prodaju, pojednostavljenje uvoza opreme za istraživanje i razvoj, kao i razvoj alata za saradnju nauke i privrede.
U oblasti transfera tehnologije i razvoja deep-tech kompanija, naglašeno je da Srbija i dalje ima ograničen broj spin-off kompanija nastalih iz univerziteta i naučnoistraživačkih organizacija. NALED je predstavio aktivnosti usmerene na jačanje komercijalizacije nauke, uključujući razvoj smernica za spin-off kompanije, vodiče za transfer tehnologije i industrijske doktorate, kao i edukacije za istraživače i inovacione posrednike.
Kao ključni prioriteti do 2030. godine izdvojeni su: veća uloga države kao kupca inovacija kroz GovTech mehanizme, jačanje saradnje nauke i privrede, razvoj VC tržišta i alternativnih instrumenata finansiranja, kao i regionalno povezivanje inovacionog ekosistema Centralne i Jugoistočne Evrope.
Na panelu su učestvovali dr Marija Gnjatović, državna sekretarka Ministarstva nauke, tehnološkog razvoja i inovacija, Saša Lazović, direktor Fonda za inovacionu delatnost, Dušan Vasiljević, direktor za konkurentnost i investicije u NALED-u, i Marko Grujić, suosnivač startapa NeuroBLAST.
